Web sitelerinde ziyaretçi davranışlarını anlamak, reklam kampanyalarını ölçmek ve dönüşüm verilerini analiz etmek için çeşitli çerezler ve izleme teknolojileri kullanılabilir. Ancak bu teknolojilerin kullanımı yalnızca teknik bir kurulum konusu değildir. Kullanıcıların hangi verilerin, hangi amaçla işlendiğini anlayabilmesi ve tercihlerini özgürce belirleyebilmesi gerekir.
Google’ın Consent Mode yaklaşımı, kullanıcıların çerez tercihlerini Google Analytics ve Google Ads gibi araçlara ileterek etiketlerin bu tercihlere göre davranmasını sağlar. Türkiye’de faaliyet gösteren işletmeler açısından ise bu teknik yapı, çerez aydınlatması ve gerektiğinde açık rıza süreçleriyle birlikte ele alınmalıdır.
Bu rehberde web sitesi sahipleri ve pazarlama ekipleri için çerez izin yönetiminin temel adımlarını, Consent Mode v2’nin çalışma mantığını ve sık yapılan uygulama hatalarını ele alıyoruz.
Çerez izin yönetimi neden önemlidir?
Bir web sitesinde kullanılan her çerez aynı amaca hizmet etmez. Bazı çerezler sitenin temel işlevlerini yerine getirmesi için zorunluyken bazıları ziyaretçi davranışlarını analiz etmek, reklam performansını ölçmek veya kişiselleştirilmiş reklamlar sunmak amacıyla kullanılır.
Bu çerez türlerini tek bir “kabul ediyorum” seçeneği altında toplamak, kullanıcıya yeterli kontrol sunmayabilir. İyi bir izin yönetimi sürecinde ziyaretçiye en azından şu konular açık biçimde anlatılmalıdır:
- Çerez hangi amaçla kullanılacak?
- Çerez birinci taraf mı, üçüncü taraf mı?
- Çerez ne kadar süreyle saklanacak?
- Hangi hizmet veya araç tarafından kullanılacak?
- Kullanıcı tercihini daha sonra değiştirebilecek mi?
KVKK’nın çerez uygulamalarına ilişkin yaklaşımında açık rızanın belirli bir konuya dayanması, bilgilendirme sonrasında alınması ve özgür iradeyle verilmesi önem taşır. Reklam, pazarlama ve performans ölçümü amacıyla kullanılan çerezler için gerekli hukuki şartlar ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle web sitesine yalnızca teknik bir çerez banner’ı eklemek yerine, izin yönetimi sürecinin hukuki ve teknik boyutları birlikte planlanmalıdır.
Consent Mode v2 nedir?
Consent Mode, kullanıcıların izin tercihlerini Google etiketlerine ileten bir yapılandırma yöntemidir. Kullanıcı reklam veya analiz çerezlerine izin verdiğinde etiketler normal çalışma biçimine geçebilir. Kullanıcı izin vermediğinde ise etiketlerin veri toplama ve depolama davranışı kısıtlanır.
Consent Mode v2 ile birlikte özellikle reklam ölçümlemesi açısından iki izin sinyali öne çıkar:
- ad_user_data: Kullanıcı verilerinin çevrim içi reklamcılık amacıyla Google’a gönderilip gönderilemeyeceğini belirtir.
- ad_personalization: Kullanıcı verilerinin kişiselleştirilmiş reklam faaliyetlerinde kullanılıp kullanılamayacağını belirtir.
Bunlara ek olarak reklam çerezleri için ad_storage, analiz çerezleri için ise analytics_storage sinyalleri kullanılır. Bu izinler, Google etiketlerinin hangi işlemleri gerçekleştirebileceğini belirler.
Basic ve Advanced Consent Mode arasındaki fark
Consent Mode iki temel uygulama yaklaşımıyla kurulabilir: Basic ve Advanced.
Basic Consent Mode
Basic yöntemde Google etiketleri, kullanıcı çerez banner’ında bir tercih yapana kadar yüklenmez. Kullanıcı izin verirse etiketler çalışmaya başlar. Kullanıcı izin vermezse Google’a ölçüm verisi veya izin durumu gönderilmez.
Bu yöntem veri aktarımı açısından daha sınırlayıcıdır. Ancak izin vermeyen kullanıcıların davranışlarıyla ilgili ölçüm boşlukları daha geniş olabilir. Reklam dönüşümlerinin modellenmesi, işletmeye özel sinyaller yerine daha genel modellere dayanabilir.
Advanced Consent Mode
Advanced yöntemde etiketler, varsayılan izin durumu belirlenerek yüklenebilir. İzin verilmemiş durumlarda çerez yazmadan veya sınırlı sinyaller göndererek çalışabilir. Kullanıcı izin verdiğinde ise etiketler daha kapsamlı ölçüm yapmaya başlayabilir.
Advanced yapılandırma daha ayrıntılı ölçüm ve dönüşüm modelleme imkânı sunabilir. Fakat bu yaklaşımın kurulumu daha dikkatli yapılmalıdır. Varsayılan izin durumu, bölgesel kurallar, kullanılan etiketler ve veri işleme amaçları birlikte değerlendirilmelidir.
Web sitesinde Consent Mode kurulumu için temel adımlar
1. Kullanılan çerezleri ve etiketleri listeleyin
İlk adım, web sitesinde çalışan tüm izleme teknolojilerini tespit etmektir. Google Analytics, Google Ads dönüşüm etiketi, yeniden pazarlama etiketleri, Meta Pixel, canlı destek araçları, video servisleri ve harici yazı tipi hizmetleri bu listeye dahil edilebilir.
Her araç için şu bilgileri kaydedin:
- Etiketin adı
- Çerez kategorisi
- Veri işleme amacı
- Çerezin sağlayıcısı
- Saklama süresi
- İzin gerektirip gerektirmediği
2. Çerez tercih ekranını sade ve dengeli tasarlayın
Çerez banner’ı kullanıcıyı yalnızca “kabul et” seçeneğine yönlendirmemelidir. Kabul etme, reddetme ve tercihleri yönetme seçeneklerinin anlaşılır biçimde sunulması daha şeffaf bir deneyim sağlar.
Banner metni kısa tutulabilir; ancak ayrıntılı çerez politikası ve tercih merkezi kolay erişilebilir olmalıdır. Kullanıcı, daha sonra tercihlerini değiştirebileceği bir bağlantıya da ulaşabilmelidir.
3. Varsayılan izin durumlarını tanımlayın
Consent Mode kurulurken kullanılacak izin türleri için varsayılan durum belirlenmelidir. İzin alınmadan önce reklam ve analiz çerezlerinin çalışmaması gerekiyorsa ilgili sinyaller “denied” olarak tanımlanabilir.
Bu işlem, Google Tag Manager, Google etiketi veya kullanılan uyumlu bir Consent Management Platform üzerinden yapılabilir. İzin güncellemesi, kullanıcının tercih yaptığı sayfada ve mümkünse sayfa değişmeden önce Google etiketlerine iletilmelidir.
4. Kullanıcı tercihini etiketlere aktarın
Banner’da kullanıcı “kabul et”, “reddet” veya kategori bazlı bir seçim yaptığında bu tercihlerin ilgili izin sinyallerine dönüştürülmesi gerekir. Sadece banner’ın görsel olarak çalışması yeterli değildir. Banner ile Google etiketleri arasında doğru veri aktarımı kurulmadığında etiketler yanlış izin durumuyla çalışabilir.
5. Etiketleri ve tetikleyicileri kontrol edin
Google’ın yerleşik izin kontrolleri bulunan etiketleri tercih edilmelidir. Yerleşik kontrolü bulunmayan üçüncü taraf etiketler için Google Tag Manager üzerinde ek izin kontrolleri tanımlanabilir.
Özellikle reklam ve analiz etiketlerinin izin alınmadan önce çalışıp çalışmadığı test edilmelidir. Tarayıcı geliştirici araçları, Google Tag Assistant ve kullanılan CMP’nin test ekranı bu kontroller için yardımcı olabilir.
Sık yapılan Consent Mode hataları
Banner var, ancak etiketler yine de çalışıyor
Bu durumda banner ile etiket yönetim sistemi arasında bağlantı kurulmamış olabilir. Banner’ın görünmesi, izin yönetiminin teknik olarak tamamlandığı anlamına gelmez.
Tek bir izin bütün çerezleri kontrol ediyor
Analiz, reklam, işlevsel ve kişiselleştirme amaçlı çerezlerin tek bir seçenekle yönetilmesi kullanıcıya yeterli ayrıntı sunmayabilir. Kullanım amaçlarına göre kategorilendirme yapılması daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Reddet seçeneği gizleniyor
Kullanıcıyı kabul seçeneğine yönlendiren, reddetme seçeneğini ikinci ekrana taşıyan veya renk kontrastını aşırı azaltan tasarımlar güven sorununa yol açabilir. İzin yönetimi ekranı ikna etmeye değil, bilgilendirmeye odaklanmalıdır.
Ölçüm verileri kontrol edilmeden raporlanıyor
Consent Mode kurulumu sonrasında Google Analytics ve Google Ads verilerinde değişiklik görülmesi normal olabilir. Ancak bu değişimin nedeni anlaşılmadan kampanya performansı yorumlanmamalıdır. İzin oranı, dönüşüm sayısı, modelleme durumu ve etiket tetiklenmeleri birlikte izlenmelidir.
İşletmeler için uygulanabilir kontrol listesi
- Web sitesindeki tüm etiketleri ve çerezleri listeleyin.
- Çerezleri amaçlarına göre kategorilere ayırın.
- Çerez banner’ında kabul, reddet ve tercih seçeneklerini anlaşılır biçimde sunun.
- Varsayılan izin durumlarını bölgesel ihtiyaçlara göre belirleyin.
- ad_storage, analytics_storage, ad_user_data ve ad_personalization sinyallerini kontrol edin.
- İzin tercihlerinin Google etiketlerine doğru aktarıldığını test edin.
- İzin reddedildiğinde reklam ve analiz etiketlerinin davranışını inceleyin.
- Tercih değişikliğinin daha sonra da yapılabildiğinden emin olun.
- Çerez politikası ve aydınlatma metinlerini güncel tutun.
- Hukuki değerlendirme gereken durumlarda uzman görüşü alın.
Sonuç
Çerez izin yönetimi, yalnızca web sitesine bir bildirim kutusu eklemekten ibaret değildir. Kullanıcının tercihini almak, bu tercihi doğru etiketlere aktarmak, veri toplama davranışını sınırlamak ve ölçüm sonuçlarını doğru yorumlamak gerekir.
Consent Mode v2, Google Analytics ve Google Ads kullanılan web sitelerinde izin sinyallerinin daha ayrıntılı yönetilmesine yardımcı olabilir. Ancak başarılı bir kurulum için teknik altyapı, kullanıcı deneyimi, ölçümleme ve KVKK kapsamındaki yükümlülükler birlikte ele alınmalıdır.
İşletmeniz için daha düzenli ve ölçülebilir bir dijital büyüme planı oluşturmak isterseniz İnovarka ekibiyle görüşebilirsiniz.
